Hemşireler İçin Arteriyal Kan Gazı Yorumlaması

36
Kan Gazı
Kan Gazı

Hemşireler İçin Arteriyal Kan Gazı Yorumlaması

Arteriyel kan gazı yorumlanması kritik hastalar için büyük önem arz etmektedir. Özellikle yoğun bakım gibi birimlerde çalışan hemşireler günlük olarak kan gazı alarak takibini sağlamaktadır.

Süreç açısından yapılan bu işlemin neden yapıldığını ve sonuçların nasıl yorumlandığını bilmemiz gerekmektedir. Bizler sağlık profesyonelleri olarak pratiğe döktüğümüz işlerimizi teorik açıdan araştırmamız ve öğrenmemiz gerekmektedir.

Vücudumuzda ki asit-baz dengesinin takibi açısından arterden kan gazı alınır ve PH, PaCO2, HCO3 değerlerine göre bir değerlendirme yapılır.

Asidoz: Kanda aşırı asit birikmesidir.

Alkoloz: Kanda aşırı alkali (baz) birikmesi olayıdır.

Oksijenin hücrelere doğru taşınması ve metabolik süreçlerin düzgün işlemesi için PH değerimiz 7.35 ve 7.45 arasında olmalıdır. Başlangıç değerinin altında ise asidoz diyebiliriz. Bitiş değerinin üzerinde ise alkoloz diyebiliriz.

Oksijenden bahsetmişken değinmek istiyorum, kan gazı genellikle akciğer fonksiyonlarını değerlendirmek amaçlı istenir. Asidoz veya alkoloz olduğunu saptadığımız hastada diğer iki değer ile solunumsal (PaCo2) ya da metabolik (HCO3) kaynaklı olup olmadığını yorumlayabilirsiniz.

PaCO2: Arteriyel kanda mevcut karbondioksit basıncını ifade eder. Normal değer aralığı ise 35-45 mmHg (milimetre civa) dır. Akciğerler tarafından kontrolü sağlanır. Asit-baz dengesinin solunumsal olup olmadığını ortaya koyar.

PaCO2 değeri 46 üzerinde ise ASİDOZ, 35 Altında ise alkolozdur.

HCO3: Kanda bikarbonat konsantrasyonu hakkında bilgi verir. Durumun metabolik olup olmadığını ifade eder. Normal değer aralığı 22-26 mmol/L dur. 22’nin altında ise asidoz, 26 üstünde ise alkoloz olarak yorumlayabilirsiniz.

Örnek Vaka :

Ph: 7.31 | PaCO2: 39 mmHg | HCO3: 18 mmol/L

Değerleri verilen hasta metabolik asidozdur.

Asit – Baz Bozukluğu Nedenleri

Solunumsal Asidoz: Azalmış karbondioksit emilimine bağlı olarak gelişir.

  • Akciğer Hastalıkları
  • Pnömotoraks
  • Hava Tıkanıklığı (yabancı cisim vs.)
  • Solunum kas/sinir hastalıkları (ALS) ve botulismus.

Solunumsal Alkoloz: Artmış karbondioksit emilimine bağlı olarak gelişir.

  • Kaygı, ağrı ve endişe nedeni ile hızlı soluma (hiperventilasyon)
  • İlaçlar (aspirin kullanımı)
  • Zatüre (pnömoni), emboli ve pulmoner konjektiyon (akciğer kanlanması).
  • Karaciğer yetmezliği
  • Menenjit, ensefalit

Metabolik Asidoz: HCO3 kayıpları ya da artmış aside bağlı olarak gelişir.

  • Alkolik ketoasidoz
  • Diyabetik ketoasidoz
  • Böbrek yetmezliği
  • Uzun süreli diyare
  • Laktik asidoz.

Metabolik Alkoloz: Asit kaybı ya da bikarbonat alımı ile artmış HCO3.

  • Diüretikler
  • Uzun kusmalar
  • Ağır dehidratasyon
  • Alkali alımı ve bikarbonat uygulaması.

Asidoz ve alkoloz gibi tablolarda kompansasyon durumu gelişmektedir. Kompansasyon bir nevi denge sürecidir. Dengenin bozulması halinde bir takım sistemler devreye girerek durumu düzeltmeye çalışır. Vücudun PH değerini normale çevirme girişimidir.

Solunumsal bir dengesizlik metabolik olarak, metabolik bir dengesizlik ise solunumsal olarak kompanse edilir.

Kompansasyon Dengesi
Kompansasyon Dengesi

 

CEVAP VER

Lütfen yorum ekleyiniz!
Lütfen bu alana isminizi giriniz.