Fekal İnkontinans Nedir ? Tedavi Yöntemleri ve Komplikasyonlar

0
106
fekal-inkontinans
fekal-inkontinans

Fekal İnkontinans

Tanımı: Fekal kontinans gaitanın sosyal olarak kabul edilebilir zaman ve mekanda boşaltılması, rektum içindeki muhtevanın uykuda dahi kalitesinin, yani katı, sıvı veya gaz mı olduğunun fark edilebilmesidir. Fekal inkontinans ayda iki kezden daha sık, uygun olmayan yerde ya da zamanda istemsiz gaita çıkarılmasıdır.

Fekal İnkontinans Toplumda Görülme Sıklığı

Toplumun yaklaşık %2’sinde dışkı kaçırma problemi görülmektedir. Bu oran doğum sonrası erken dönemde daha yüksektir. Kadınlarda erkeklerden daha sık rastlanır. Bununla birlikte dışkı tutamama yaşla beraber artan bir problemdir.

Fekal İnkontinansta Sınıflama

Minor (parsiyel)

Sıvı-gaz (ıslak gaz) ve gazın istemsiz kaçağıdır. Fekal impaction, hemoroid, anal fissür, kısmı mukozal prolapsus, hemoroidektomi, fistülotomi, internal sfinkterotomi, anal dilatasyon sonucu internal sfinkterin hasarından oluşur.

Major (tam)

Normal kıvamdaki gaitanın istemsiz olarak çıkarılmasıdır. Pudental ve sakral sinir hasarına bağlı pelvik taban  kaslarında denervasyon sonucu gelişir.

Anal kontinans:

İnternal sfinkter, eksternal sfinkter, puborektal kas, anorektal açılanma, intrarektal basınç, gaita kıvamı, normal anal hislenme, perirektal duyu reseptörleri gibi faktörlerin senkronize çalışmasıyla sağlanır

Fekal İnkontinansta Epidemiyoloji

  1. İdiopatik
  2. Travmatik; zorlu vajinal doğum (%65), ıkınarak zorlu defekasyon, pelvis fraktürü, yabancı cisim gibi iatrojenik travmalar, obstetrik yaralanmalar, cerrahi müdahaleler, sakral ve pudental sinir hasarına bağlı pelvik taban kaslarında denervasyon.
  3. Nörolojik; lokal, spinal, serebrel lezyonlarda.
  4. Konjenital malformasyonlar; spina bifida, myelomeningosel, meningosel, agangliyonik megakolon (Hirschsprung hastalığı), imperfore anüs.

Fekal İnkontinans Tanılama

Tuşe rektal, sigmoidoskopi, anal manometre, elektromyografi, sinedefakografi, defakografi, anal endosonografi, elektrosensitivite.

Fekal İnkontinans Tedavi Yöntemleri

Sebebe yönelik olmalıdır. Medikal tedavi-konservatif tedavi, biofeedback, cerrahi.

Medikal tedavi

Hastane ve poliklinikte (ayaktan). Davranış tedavisi ve ilaç tedavisi. Özellikle yaşlılarda fekal impaction için; gaitanın yumuşatılarak çıkarılması, lavman, elle çıkarma, tekrarın önlenmesi, günlük gliserinli supposituvarlar. İlaca bağlı konstipasyon gelişenlerde ilaçlar (narkotik, antidepresan, antihistaminikler, myöroleksanlar) kesilmeli.

İlaç tedavisi

Steroid ve sülfosalazine; ülseratif kolitli hastalarda inkontinansı kontrol edilebilir. Steroidli lavmanlar: radyasyon proktitinde. Cholestyramin: crohn’da sekonder olarak safra tuzlarının malabsorbsiyonuna bağlı diyarelerden olan fekal inkontinansta cevap alınabilir. Lomotil, kodein, loperamid ile kolon transiti geciktirilebilir, su reabsorbsiyonu kolaylaşır ve gaita volümü azaltılabilir.

Biofeed back tedavisi

%50-90 fekal inkontinans epizotunu azaltır. Eksternal anal sfinkterde müsküler defekti olanlarda eksternal sfinkter cevabı güçlenir. İnternal ve eksternal sfinkter cevabının senkronize olmasını sağlar. Cerrahi sonrası kas zayıflığı olan hastalarda iyi sonuç verir.

Cerrahi tedavi

Anterior sfinkteroplasti. Grasilis ve gluteus maksimus kaslarının bilateral transpozisyonu ile yeni sfinkter oluşturulması. Transanal elektrositümülasyon. Artifisyel sfinkter (nörolojik); basınç kontrollü balon, kaf, pompadan oluşur. Kolostomi.

Komplikasyonlar

Mali külfet, sosyal ve toplumsal yıkım, seksüel disfonksiyon, cilt irritasyonu, üriner enfeksiyonlar.

 

Fekal İnkontinans Hemşirelik Bakım Planı ve Girişimleri

  • Hastanın her gün yada gün aşırı yumuşak ve şekilli dışkılama sağlaması için Hastaya bağırsak boşaltımı teknikleri anlatılır.
  • Sıvı ve diyet gereksinimleri belirlenir.
  • Kendisi için önemli olan aktivitelerin yapılması sağlanmalıdır.
  • Hastanın önceki boşaltım biçimini diyetini şeklini belirleyerek, şimdiki zamanla kıyaslayıp uygun ve tutarlı boşaltım zamanları planlanmalıdır.
  • Düzgün bir boşaltım sıklığı oluşturana kadar her gün veya günaşırı bir sefer tuvalete oturması sağlanmalı.
  • Sakral refleks merkezi sağlam olan kişilerde, sol yada sağ lateral pozisyon verip eldiven giyerek tuşe yapılarak planlanan defekasyona uyum sağlanılır. (Defekasyon gerçekleşmiyor ise yağlandırıcı maddeler, dilate edici yardımcı maddeler boşaltım sağlanır.)
  • Üst ekstremiteleri ve abdominel kasları bozulmamış bireylerde, valsevra manevrası, öne doğru eğilme, oturarak şınav çekme, abdominal masaj ile boşaltım sağlanıp belli bir sıklık için gerekli işlem yapılmış olur.
  • Sakral refleksi olmayan hastalarda ise, rektal içeriğin el ile atılması şeklinde, sabah yada akşam olmak üzere günlük boşaltım yapılır.
  • Düzenli olarak hastanın dışkılama periyodu takip edilerek kayıt edilir.
  • Yüksek posalı ve optimal düzeyde sıvı alınması sağlanır.
  • Her boşaltımdan sonra deri temizliği yapılmalıdır.
  • Deri bütünlüğü bozulmuş vakalarda uygun antiseptikler kullanılarak bozulmanın derecesine uygun girişimde bulunup steril bakım uygulanır. (Uzman hemşireye danışılır.)

KAYNAKÇA

  1. Whitehead WE, Wald A, Diamant NE, et al. Functional disorders of the anus and rectum. Gut 1999; 45: 1155-9.
  2. Nelson R, Norton N, Cautley E, et al. Community-based prevalence of anal incontinence. JAMA 1995; 274: 559-561.
  3. Drossman DA, Li Z, Andruzzi E, et al. Householder survey of functional gastrointestinal disorders; Prevalence, sociodemography, and health impact. Dig Dis Sci 1993; 38: 1569-1580.
  4. Rao SSC. Update on testing and treatment of fecal incontinence. World of Gastroenterolgy News 2005; Vol 10; 1: 22-25.
  5. Sultan AH, Kamm MA, Nicholls RJ, et al. Prospective study of the extent of internal anal sphincter division during lateral sphincterotomy. Dis Colon Rectum 1994; 37: 1031- 1033.
  6. Rociu E, Stoker J, Eijkemans MJ, et al. Fecal incontinence: Endoanal US versus endoanal MR imaging. Radiology 1999; 212: 453.
  7. . Norton C, Chelvanayagam S, Wilson-Barnett J. et al. Randomized controlled trial of biofeedback for fecal incontinence. Gastroenterology 2003; 125: 1320-9.
  8. King JC, Currie DM, Wright E. Bowel training in spina bfida: Importance of education, patient compliance, age and anal reflexes. Arch Phys Med Rehabil 1994; 75: 243.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here